De AEX index is voor veel mensen een bekend begrip, maar wat het precies betekent is niet altijd duidelijk. Elke dag verschijnt de stand van deze Nederlandse beursindex in het nieuws, soms als teken van vertrouwen en soms als waarschuwing. Toch begrijpen maar weinig mensen hoe deze index werkt, wat erin zit en waarom de stand zo veel aandacht krijgt. Dat is jammer, want wie de beurs een beetje wil begrijpen, doet er goed aan om hier meer over te weten.
Wat de Amsterdam Exchange Index precies is
De AEX, voluit Amsterdam Exchange Index, is de belangrijkste beursindex van Nederland. De index valt onder Euronext Amsterdam en bestaat uit de 25 grootste Nederlandse bedrijven die op de beurs zijn genoteerd. Voorbeelden van bekende namen in deze index zijn Shell, ASML, ING en Unilever. De bedrijven worden gekozen op basis van hun beurswaarde en hoe vaak hun aandelen worden verhandeld. Elk bedrijf heeft een bepaald gewicht binnen de index. Dat betekent dat een koersverandering bij een groot bedrijf als ASML meer invloed heeft op de stand dan een verandering bij een kleiner bedrijf in de lijst. De stand van de index geeft zo een beeld van hoe het gaat met de grootste beursgenoteerde bedrijven in Nederland.
Hoe de samenstelling van de index wordt bepaald
Eén keer per jaar wordt de samenstelling van de Nederlandse beursgraadmeter opnieuw bekeken. Dat gebeurt in maart. Bedrijven die niet meer groot genoeg zijn of waarvan de aandelen te weinig worden verhandeld, kunnen uit de index worden verwijderd. Een ander bedrijf neemt dan hun plaats in. Dit proces heet hersamenstelling. Bedrijven die net buiten de top 25 vallen, zitten vaak in de AMX, ook wel de Midkap index genoemd. Die bestaat uit de 25 middelgrote beursgenoteerde bedrijven. De drempel om in de AEX te komen is hoog. Een bedrijf moet echt tot de absolute top van de Nederlandse beurs horen om mee te tellen.
Waarom beleggers de index in de gaten houden
Voor beleggers is de stand van de beursindex een handige manier om snel te zien hoe de markt er als geheel voor staat. In plaats van tientallen individuele aandelen te volgen, geeft één getal een overzicht van de richting waarin de markt beweegt. Stijgt de index, dan gaat het over het algemeen goed met de grote Nederlandse bedrijven. Daalt hij, dan is er onrust of zijn er zorgen over de economie. Beleggers kunnen ook direct investeren in de index zelf, via zogeheten indexfondsen of ETF’s. Zo kopen ze als het ware een stukje van alle 25 bedrijven tegelijk, zonder elk aandeel apart te hoeven kopen. Dit maakt beleggen via de index voor veel mensen toegankelijker dan handelen in losse aandelen.
De geschiedenis en de betekenis voor de Nederlandse economie
De beursindex werd in 1983 opgericht en startte met een beginstand van 100 punten. Sindsdien heeft de index veel meegemaakt. De internetbubbel rond het jaar 2000, de financiële crisis van 2008 en de coronapandemie in 2020 zijn allemaal duidelijk terug te zien in de historische koersgrafiek. Na elke klap herstelde de index zich uiteindelijk en bereikte nieuwe recordstanden. In 2021 passeerde de stand voor het eerst de grens van 800 punten. De bedrijven in de index zijn ook buiten Nederland actief. Veel van hen halen het grootste deel van hun omzet in het buitenland. Daardoor zegt de stand van de Nederlandse beursgraadmeter eigenlijk ook iets over hoe internationaal zaken gaan, niet alleen over wat er in ons land speelt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bedrijven zitten er in de AEX index?
De AEX index bestaat uit 25 bedrijven. Dit zijn de 25 grootste Nederlandse bedrijven die op de beurs van Euronext Amsterdam zijn genoteerd. De samenstelling wordt één keer per jaar, in maart, opnieuw vastgesteld.
Kan ik als particulier beleggen in de AEX?
Ja, als particulier kun je beleggen in de AEX via indexfondsen of ETF’s. Je koopt dan als het ware een deel van alle 25 bedrijven tegelijk. Zo beleg je in de hele index zonder elk aandeel apart te kopen.
Wat betekent het als de AEX daalt?
Als de beursindex daalt, betekent dat over het algemeen dat de aandelen van de 25 grootste Nederlandse beursgenoteerde bedrijven in waarde zijn gedaald. Dit kan komen door economische zorgen, slecht nieuws over bedrijven of onrust op internationale markten.
Wat is het verschil tussen de AEX en de AMX?
De AEX bestaat uit de 25 grootste beursgenoteerde bedrijven van Nederland. De AMX, ook wel de Midkap index, bestaat uit de 25 middelgrote beursgenoteerde bedrijven die net buiten de AEX vallen. Beide indexen vallen onder Euronext Amsterdam.